ABŞ-li milyarder investor Ray Dalio bildirib ki, Hörmüz boğazı üzərində nəzarət təkcə enerji məsələsi deyil, eyni zamanda ABŞ-ın qlobal liderliyinin davam edib-etməyəcəyini müəyyənləşdirəcək “final test”dir.
Marja xəbər verir ki, Dünyanın ən tanınmış makro investorlarından biri olan Dalio hesab edir ki, Yaxın Şərqdə gərginliyin artması və boğazda mümkün blokada mövcud dünya nizamını dəyişə biləcək kritik dönüş nöqtəsidir.
“Süveyş böhranı” - Oxşar sınaq
Dalio tarixə istinad edərək, Süveyş böhranı (1956) zamanı Böyük Britaniyanın yaşadığı strateji məğlubiyyətin Britaniya imperiyasının tənəzzülünü sürətləndirdiyini xatırladıb. Onun fikrincə, ABŞ hazırda oxşar bir sınaqla üz-üzədir və Hörmüz boğazında ticarətin pozulması və ya alternativ valyutalara keçid qlobal güc balansını dəyişə bilər.
Dolların hegemonluğu risk altında
Dalio vurğulayıb ki, əgər neft ticarətində:
- Çin yuanı kimi alternativ valyutalar istifadə olunarsa,
- dolların dominantlığı zəifləyərsə, bu, “neft-dollar” sisteminə ciddi zərbə vuracaq.
Onun sözlərinə görə, dolların ehtiyat valyuta statusunu itirməsi ABŞ-ın borclarını maliyyələşdirməsini çətinləşdirə və qlobal gücünü zəiflədə bilər.
“Böyük dövr” nəzəriyyəsi və risklər
Dalio özünün “Böyük dövr” nəzəriyyəsinə əsaslanaraq, imperiyaların süqutuna səbəb olan əsas amilləri qeyd edib:
- Böyük borc və pul emissiyası – iqtisadi dayanıqlığın zəifləməsi,
- Daxili parçalanma – siyasi və sosial gərginlik,
- Xarici müharibələr – resursların tükənməsi və geosiyasi risklər.
Onun fikrincə, ABŞ hazırda bu risklərin kritik mərhələsindədir.
İnvestorlara xəbərdarlıq
Ray Dalio bildirib ki, bu proses yalnız geosiyasi deyil, eyni zamanda qlobal sərvətlərin yenidən bölüşdürülməsi dövrüdür.
O, investorları:
- portfellərini diversifikasiya etməyə,
- real aktivlərə (məsələn, xammal, qızıl və s.) diqqət yetirməyə çağırıb.
Dalioya görə, mövcud dünya nizamı “çatlamaqdadır” və belə dövrlərdə düzgün strategiya seçmək kapitalın qorunması üçün həlledici rol oynayır.
