Dünya iqtisadiyyatının "şah damarı" sayılan Hörmüz boğazı ətrafında dramatik vəziyyət yaranıb. "Bloomberg" agentliyinin məlumatına görə, ABŞ və İran arasında əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəs razılaşmasından sonra 800-dən çox ticarət gəmisi boğazdan keçmək üçün çıxış yolu axtarır.
Musavat.com xəbər verir ki, boğazın blokadası səbəbindən son 5 həftədir davam edən qlobal enerji gərginliyi fonunda gəmi sahibləri atəşkəsin "kiçik hərflərlə" yazılmış detallarını anlamağa çalışırlar. Boğazdakı "tıxac"ın və sülh planının şok detalları:
"Tələ"də qalan nəhənglər: "Kpler" analitik mərkəzinin məlumatına görə, hazırda körfəzdə 426 neft və yanacaq tankeri, 34 mayeləşdirilmiş neft qazı (LPG) və 19 mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tankeri hərəkətsiz qalıb. Digər gəmilər isə konteyner və quru yüklər daşıyır.
Donald Tramp boğazın "tam, dərhal və təhlükəsiz" şəkildə açıldığını elan etsə də, İranın Milli Təhlükəsizlik Şurası bunun yalnız 2 həftəlik "təhlükəsiz keçid" olduğunu və "texniki məhdudiyyətlərin" tətbiq ediləcəyini bildirir.
Ən qalmaqallı məqamlardan biri İranın və Omanın keçid edən gəmilərdən "bərpa xərcləri" adı altında tranzit rüsumu tələb etməsidir. Bu, Hörmüz boğazının beynəlxalq statusuna tamamilə ziddir və beynəlxalq dəniz hüququnda yeni böhran yaradıb.
Gəmilərdə qalan təxminən 20 min dənizçi azalan ərzaq ehtiyatları, yorğunluq və psixoloji gərginliklə mübarizə aparır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) humanitar fəlakət riskinə qarşı xəbərdarlıq edib.
Əgər bu 800 gəmi yaxın 48 saat ərzində hərəkətə başlaya bilməsə, dünya bazarında neftin qiyməti rekord həddə — 120-130 dollara qədər yüksələ bilər. Artıq ilk iki tankerin 8 aprel səhər saatlarında İranın Larak və Qeşm adaları istiqamətində yola çıxdığı müşahidə olunur.
Hazırda Dubay və Xor Fakkan limanları ətrafında 1000-dən çox gəmi klasteri yaranıb. Gəmi sahibləri sığorta şirkətlərindən zəmanət və hərbi müşayiət almadan "odlu zona"ya girməyə risk etmirlər. Bu atəşkəsin boğazı həqiqətən açıb-açmayacağı tərəflərin "tranzit rüsumları" məsələsində razılığa gəlib-gəlməyəcəyindən asılıdır.
Musavat.com
