Gələn həftə banklar birinci rüb üzrə hesabat mövsümünü açacaq və əsas mövzulardan biri, böyük ehtimalla, geosiyasi faktorların şirkətlərin mənfəətinə təsiri olacaq. Mövcud vəziyyət müəyyən mənada ötən ili xatırladır — o zaman investorlar tariflərin maliyyə nəticələrinə təsirini qiymətləndirməyə çalışırdı. Nəticədə isə mənfəət artımı qorunub saxlanmışdı, çünki ən sərt tədbirlər həyata keçirilməmişdi.
Hazırda İran ətrafındakı münaqişə səbəbilə enerji şokuna baxmayaraq, həm şirkətlər, həm də analitiklər ümumilikdə daha çox pozitiv proqnozlar verirlər. FactSet-in qiymətləndirməsinə görə, S&P 500 üzrə mənfəət illik müqayisədə təxminən 13% artacaq — bu, artıq ardıcıl altıncı rübdür ki, ikirəqəmli artım qeydə alınır.
Artıq bəzi şirkətlər münaqişənin maliyyə göstəricilərinə təsirini konkret qiymətləndirməyə başlayıb:
➖ Enerji qiymətlərinin artması, daşınmalara tələbin yüksək qalmasına baxmayaraq, aviaşirkətlərə təzyiqi gücləndirir. Delta Air Lines illik mənfəət proqnozunu dəyişməsə də, iyun ayına qədər əlavə olaraq ən azı 2 milyard dollar yanacaq xərci gözlədiyini bildirib. Şirkət artan xərcləri kompensasiya etmək üçün tarifləri daha da artırmağı nəzərdən keçirir.
Şirkətin baş direktoru Ed Bastian analitiklərlə konfrans zəngində bildirib: “Yüksək yanacaq qiymətləri sənayedə əsas dəyişdirici faktora çevrilib — güclü oyunçuları zəiflərdən ayırır və zəifləri optimallaşmağa, birləşməyə və ya bazarı tərk etməyə məcbur edir.”
Eyni problem barədə American Airlines də məlumat verib.
➖ Böyük neft-qaz şirkətləri xəbərdarlıq edir ki, bazar münaqişənin qlobal enerji tədarüklərinə təsirini yetərincə qiymətləndirmir. Exxon Mobil Fars körfəzində əməliyyatların iflic olması səbəbilə hasilatın təxminən 6% azaldığını bildirib. Şirkət həmçinin enerji qiymətlərində volatillik və tədarük vaxtlaması səbəbindən emal və treydinq bölməsində birinci rüb üzrə 3,7 milyard dollar mənfi təsir gözləyir.
➖ Hyundai Motor Hörmüz boğazındakı risklərə görə gəmiləri Ümid burnu vasitəsilə yönləndirir. Bu isə çatdırılma müddətlərini uzadır və logistikanı çətinləşdirir. Uzunmüddətli perspektivdə şirkət tədarük zəncirinin 80%-ə qədərini lokallaşdırmağı planlaşdırır ki, xarici risklərdən asılılığı azaltsın.
➖ Dağ-mədən və metallurgiya şirkətləri Rio Tinto və Century Aluminum ABŞ-da alüminium yarımfabrikatlarına (billetlərə) tətbiq olunan əlavələri müharibədən əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə təxminən 12% artırıb — bu, ton başına təxminən 110 dollar deməkdir. İran ətrafındakı münaqişə Fars körfəzi ölkələrindən tədarükləri pozub. Region ABŞ-ın alüminium idxalının təxminən 20%-ni təmin edir və bu pozuntular alıcıları artıq məhdud olan daxili və daha bahalı mənbələrə yönəldir. Mənbələrin məlumatına görə, Rio Tinto daha yüksək tariflərlə uzunmüddətli müqavilələr bağlamağa çalışır.
➖ Münaqişə bəzi şirkətlər üçün imkanlar da yaradır. ITT Inc. üçün enerji infrastrukturu ilə bağlı pozuntular yeni tələbin yaranmasına səbəb ola bilər. Şirkətin baş direktoru Luca Savi qeyd edir ki, bəzi regionlarda problemlər yaransa da, digər bölgələrdə bərpa işləri və dayanıqlılığa yönəlik investisiyalar sifarişləri artırır.
➖ FedEx Yaxın Şərqdəki münaqişənin biznesinə birbaşa ciddi təsir edəcəyini gözləmir, lakin ümumi iqtisadi təsirlərlə bağlı xəbərdarlıq edir. Şirkət eyni zamanda illik mənfəət proqnozunu artırıb.
