Qlobal iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli temperatur artımı dənizlərdə invaziv növlərin yayılmasını sürətləndirdikcə, Aralıq dənizi sahilləri boyunca xırdabuynuzlu balıqlarla bağlı narahatlıqlar hər gün artır. Dünyada tapılan təxminən 200 xırdabuynuzlu balıq növündən 13-nün Aralıq dənizi sahilləri boyunca müşahidə edilməsi təhlükənin artıq müvəqqəti deyil, daimi ekoloji problem olduğunu göstərir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Süveyş kanalı vasitəsilə Aralıq dənizinə yayılan zəhərli və invaziv xırdabuynuzlu balıq təkcə dəniz ekosistemi üçün deyil, həm də sahil boyunca gündəlik həyat, balıqçılıq balansı və insan sağlamlığı üçün təhlükə yaradır. İnvaziv növlərin uyğunlaşma və çoxalma qabiliyyətini artıran dəniz suyunun temperaturunun artması, xüsusən də sahil boyunca yaşayanlar və kiçik balıqçılar üçün getdikcə artan narahatlıq doğurur.
Aralıq dənizi sahillərində dəfələrlə müşahidə edilən “pufferfish” balıqları (kirpi balığı) invaziv növlərin yayılma miqyasını bir daha ortaya qoydu. TTX toksini daşıyan bu balıqlar təkcə dəniz ekosistemi üçün deyil, həm də birbaşa ictimai sağlamlıq üçün ciddi risk yaradır. Qeydlər göstərir ki, son 20 ildə kirpi balığı yedikdən sonra ən azı 171 nəfər zəhərlənib və 27 nəfər ölüb.
Antalya sahili boyunca ilin müəyyən dövrlərində dəniz suyunun temperaturunun yüksək qalması zəhərli xırıltılı balıqların artması ilə bağlı narahatlıqları artıran amillərdən biridir. Antalya sahili boyunca dəniz suyunun temperaturunun hətta yanvar ayının birinci yarısında belə 19 dərəcədən aşağı düşmədiyini göstərən sahə müşahidələri və ölçmələri, xırıltılı balıqların yaxın günlərdə müşahidəsinin arta biləcəyi ehtimalını gücləndirir. Aralıq dənizinin istiləşməsi yerli növlərə təzyiqi artırsa da, Qırmızı dənizdən gələn invaziv növlər üçün daha əlverişli ekosistemə çevrilir. Xırıltılı balıq bu transformasiyadan təsirlənən ən aqressiv və müzakirə olunan canlılardan biri hesab olunur.
Ülkər XASPOLADOVA,
“Azərbaycan”
