Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın bu ay seçkilərdə ağır məğlubiyyətə uğrayaraq hakimiyyətdən getməsi geniş müzakirələrə səbəb olub...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Ceyms Stavridis The Japan Times nəşrində dərc olunan məqaləsində yazır.
Müəllif qeyd edir ki, şərhlərin böyük hissəsi Avropada ultra-sağ populizmin gələcəyi ilə bağlı olub, digərləri isə ABŞ siyasətinə mümkün təsirlərə diqqət yetirib. Xüsusilə ABŞ prezidenti Donald Trampın MAGA hərəkatının Orbanın Fides Partiyası ilə sıx əlaqələri və vitse-prezident Cey Di Vensin siyasi dəstəyi vurğulanıb.
Bununla yanaşı, məqalədə Orbanın məğlubiyyətinin Avropa və daha geniş kontekstdə geosiyasət və hərbi strategiyaya təsirinə daha az diqqət yetirildiyi bildirilir.
Stavridis xatırladır ki, o, Orbanla ilk dəfə 2010-cu ilin yazında – siyasətçinin ikinci dəfə baş nazir seçildiyi dövrdə görüşüb və onu харizmatik və ağıllı şəxs kimi dəyərləndirib.
"Biz NATO-nun Əfqanıstandakı missiyasını uzun müddət müzakirə etdik. O zaman Macarıstanın 600-dən çox hərbçisi var idi və onların əksəriyyəti Əfqanıstan milli təhlükəsizlik qüvvələrinin hazırlanması ilə məşğul olurdu", deyə o bildirib.
Bununla belə, Orban ümumilikdə dəstək ifadə etsə də, NATO-nun bir sıra digər missiyaları ilə bağlı tərəddüdləri olub. Məsələn, Liviya müharibəsi başlayanda Macarıstan iştirakdan imtina edib və sonrakı onillikdə Orban alyans üçün ciddi problemə çevrilib.
Qeyd olunur ki, vəziyyəti daha da çətinləşdirən amil Orbanın getdikcə Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə yaxınlaşması olub. Bu, Moskva ilə mübahisəli enerji razılaşmalarına və NATO-nun məqsədlərinə zidd mövqelərin dəstəklənməsinə gətirib çıxarıb.
Jurnalist vurğulayır ki, alyansda əsas qərarlar konsensus əsasında qəbul edildiyi üçün Orban təkbaşına İsveç və Finlandiyanın NATO-ya üzvlüyünü bir ildən çox gecikdirə bilib. O, həmçinin Avropanın Ukraynaya dəstəyini zəiflətmək üçün əlindən gələni edib.
"Nəticədə, onun məğlubiyyəti zamanı o, Avropada Putinin əsas müttəfiqi və alyans daxilində "Troya atı" kimi qəbul olunurdu", deyə məqalədə deyilir.
Müəllifə görə, Orbanın hakimiyyətdən getməsi Qərb üçün üç əsas geosiyasi və hərbi üstünlük yaradır.
Birinci və ən açıq üstünlük ondan ibarətdir ki, Macarıstan artıq Ukraynaya Avropa dəstəyinə mane olmayacaq.
"Slovakiya lideri Robert Fitso tərəfindən müəyyən problemlər qala bilər, lakin NATO və Aİ mövqelərinin ən sərt opponenti artıq yoxdur", deyə Stavridis qeyd edir.
İkinci strateji məqam Macarıstanın coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır. Mərkəzi Avropanın mərkəzində yerləşən ölkə Ukrayna da daxil olmaqla yeddi dövlətlə həmsərhəddir.
"Bu, NATO və Aİ üçün həm strateji, həm də logistika baxımından mühüm kəsişmə nöqtəsidir. Bu rol hələ Avstriya-Macarıstan imperiyası dövründən formalaşıb", deyə müəllif vurğulayır.
Onun fikrincə, ölkə Moskva ilə məsafə saxladıqca, təkcə Ukrayna deyil, həm də Serbiya ilə sərhəd bölgəsi ön plana çıxacaq. Bu isə Rusiyanın Balkanlarda təsirini artırmaq cəhdləri fonunda əhəmiyyətlidir.
Üçüncü üstünlük Macarıstan silahlı qüvvələrinin daha sürətli modernləşdirilməsi və NATO ilə inteqrasiyasının asanlaşmasıdır.
Bildirilir ki, təxminən 30 min nəfərlik orduya malik olan Macarıstan artıq "Leopard 2A7" tankları və "JAS39 Gripen" qırıcıları kimi müasir texnikaya sərmayə yatırır.
Stavridis əlavə edib ki, ölkə müdafiə xərclərini ÜDM-in 2 faizi səviyyəsində saxlasa da, yeni baş nazir Peter Macar bu göstəricini 2034-cü ilə qədər 5 faizə çatdırmağı vəd edib.
"Viktor Orbanın uzunmüddətli siyasi hakimiyyətinin başa çatması bir çox baxımdan, xüsusilə NATO alyansı üçün müsbət xəbərdir", deyə müəllif yekunlaşdırır.
Poliqon.info
