ain.az, Ses qazeti portalına istinadən məlumatı açıqlayır.
Rusiya Federasiyası Hökuməti yanında Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun və Maliyyə Universitetinin aparıcı eksperti Stanislav Mitraxoviç "Moskva-Baku" portalına verdiyi müsahibədə qlobal enerji turbulentliyi şəraitində Azərbaycandan enerji təhlükəsizliyi oyunçusu kimi danışıb. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.
- Stanislav Pavloviç, Azərbaycan hazırda özünü Avropa və digər ölkələr üçün, xüsusən də enerji bazarının turbulentliyi şəraitində enerji təhlükəsizliyini təmin edən bir ölkə kimi təqdim edir. Bu yaxınlarda Azərbaycanın qaz alan ölkələrin sayına görə dünya rekordu qırdığı açıqlandı- 10 Aİ ölkəsi də daxil olmaqla 16 ölkə. Növbəti 17-ci ölkə Çexiyadır. Çexiyanın baş naziri bir gün əvvəl Azərbaycana səfər etmiş və qaz təchizatı istəmişdi. Bu gün qlobal enerji vəziyyətində Azərbaycan enerji təchizatının əhəmiyyəti nədir?
- Həqiqətən də, görürük ki, Avropa ölkələri Azərbaycan qazına daha çox maraq göstəriblər. Rusiyanın enerji təchizatının dayandırılması və Hörmüz boğazı ətrafındakı böhran fonunda avropalılar indi hər yerdə, o cümlədən Azərbaycanda əlavə mənbələr tapmağa çalışırlar. Azərbaycan Avropanı və qonşu ölkələri enerji resursları ilə təmin etmək baxımından vacibdir və artan enerji böhranı fonunda Azərbaycan qazına tələbat artır. Azərbaycan, həmçinin neft tədarük edir. Və ölkə hakimiyyətinin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan enerji istehsalını və müvafiq olaraq bazarlara tədarükünü artırmağa hazırdır. Lakin eyni zamanda, Aİ-nin özünə zidd olduğunu və bu məsələdə gecikdiyini iddia etmək olar.
Aİ bir tərəfdən Azərbaycandan karbohidrogen tədarükünü artırmaq istədiyini dedikdə və eyni zamanda alternativ enerji mənbələrinə öhdəlik götürdüyünü və guya onların böyük gələcəyinin olduğunu və Azərbaycanın yanacaqlarına aludə olmaması lazım olduğunu yayımlayanda çox qəribə görünür. Buna cavab olaraq, Azərbaycan hakimiyyəti bildirir ki, əgər Avropa Azərbaycandan yanacaq tədarükünü artırmaq istəyirsə, bunu təmin edəcək. Amma infrastruktura investisiya qoysunlar. Nəticədə, Avropa özünü öz məntiqinin və ya onun olmamasının girovuna çevirir.
Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan və Avropa İttifaqı 2022-ci ildə enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu imzalayıblar. Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı artmaqdadır və Azərbaycan Avropadan maraq cəlb etməyə davam edir. Bununla belə, Aİ-nin infrastruktura investisiya qoyuluşu məsələsi hələ də həll olunmalıdır.
- Azərbaycan bir neçə il əvvəl enerji sektorunu şaxələndirmək məqsədini də qoyub və mövcud imkanlar sayəsində bərpa olunan enerji layihələrinə keçib. Bu istiqamətdəki perspektivləri necə qiymətləndirirsiniz?
- Azərbaycan bu istiqamətdə irəliləyir, Yaxın Şərq ölkələri və Çinlə fəal şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olur. Hesab edirəm ki, bu, əsasən imic əsaslı faydalardan, o cümlədən bu ölkələrlə siyasi yaxınlaşmanın daha da gücləndirilməsindən faydalanacaq. Eyni zamanda, Azərbaycan əsasən karbohidrogen ölkəsi olaraq qalacaq. Azərbaycan hakimiyyətinin qeyd etdiyi kimi, bu ehtiyatlar 100 ildən çox davam etməlidir. Və əslində, ölkənin bütün iqtisadiyyatı mövcud karbohidrogen ehtiyatları hesabına böyüyüb. Lakin təbii ki, onların effektiv istifadəsi effektiv iqtisadiyyatın və milli inkişafın açarıdır. Azərbaycan kifayət qədər uğur qazanıb. Onlar indi iqtisadi şaxələndirməyə doğru irəliləyiblər. Əgər fürsət varsa, niyə də olmasın?
- İkitərəfli Rusiya-Azərbaycan enerji münasibətləri mövzusuna toxunmamaq mümkün deyil... Bir neçə il əvvəl Rusiyadan İrana Azərbaycan vasitəsilə qaz kəməri barədə razılıq əldə edilmişdi. Layihənin perspektivləri nələrdir?
- Bu, Şimali İrana gedən svop sazişi çərçivəsində həyata keçirilə bilər. Avropadan svop tədarükü variantı da mövcuddur. Bu saziş bir neçə il əvvəl, Rusiya qazının bir hissəsi (ildə təxminən 1 milyard kubmetr) Azərbaycana gedəndə artıq istifadədə idi. Svop sazişləri enerji sektorunda populyar idi. İslam Respublikasının mövcud böhrandan necə çıxdığını nəzərə alsaq, Rusiya-Azərbaycan-İran enerji formatının daha da inkişaf edəcəyini görəcəyik.
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Rusiya Azərbaycanın enerji sektoruna investisiya qoyur. LUKOYL Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərir. Ümumilikdə, Rusiya ilə Azərbaycanın enerji münasibətlərini təchizat həcmindəki fərqə görə rəqabətli adlandırmaq olmaz, əksinə tərəfdaşlıq xarakterli adlandırmaq olar.
- Aİ Rusiyanın enerji ehtiyatlarından imtina etməyi qarşısına məqsəd qoyub. Vladimir Putin enerji satışlarını dost ölkələrə, Qlobal Cənub ölkələrinə yönəltməyin vaxtı çatdığını bildirib...
- Rusiyanın Aİ ilə enerji əməkdaşlığının əksəriyyəti başa çatıb. 2021-ci ildə boru kəməri ixracı 150 milyard kubmetr olub. İndi bu rəqəm 15 milyard kubmetr təşkil edir. Bu, əvvəlkindən onda biri qədərdir. Putinin bəyanatı, digər məsələlərlə yanaşı, ağıllı Avropa ölkələrinə də ünvanlanıb. Və Avropada belə qüvvələr var. Eyni zamanda, bəli, Rusiya artıq özünü Qlobal Cənub ölkələrinə yönəldir və bunu etməyə davam edəcək. Lakin həm də Avropa üçün pəncərəni açıq qoyacaq.
Tərcümə - Elçin Bayramlı
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
