Onilliklər ərzində bir həşəratın rəqəmləri dərk edə bilməsi ideyası elmi ictimaiyyətdə skeptik yanaşma ilə qarşılanırdı. Lakin “Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences” jurnalında dərc edilən yeni araşdırma arıların həqiqətən sayma qabiliyyətinə malik olduğunu göstərib.
HİT.az indiandefencereview.com-a istinadən xəbər verir ki, illər boyu tədqiqatçılar arıların həqiqətən saydığını, yoxsa sadəcə vizual nümunələrə reaksiya verdiyini müzakirə ediblər. Şübhə ondan ibarət idi ki, arılar obyektlərin sayını deyil, görüntülərin sıxlığını, kənarların mürəkkəbliyini və ya ümumi “vizual dolğunluğu” əsas götürə bilər.
Tədqiqatçılar yeni bir yanaşma tətbiq ediblər. Onlar şəkilləri insan gözü ilə deyil, bal arılarının görmə sisteminə uyğunlaşdırılmış riyazi model vasitəsilə analiz ediblər. Bu, vizual stimulların həşəratlar üçün əslində necə göründüyünü yenidən qurmağa imkan verib.
Nəticələr gözlənilməz olub. İnsan üçün daha mürəkkəb görünən bəzi təsvirlər arılar tərəfindən eyni şəkildə qavranılmayıb. Üstəlik, obyektlərin sayı ilə görüntünün vizual mürəkkəbliyi arasındakı əlaqə zəifləyib. Əvvəllər “sadə seçim strategiyası” kimi görünən davranış – daha “dolğun” görüntünü seçmək – arılar üçün ümumiyyətlə əlçatan olmaya bilər.
Bu dəyişən baxış bucağı arıların yalnız sadə vizual siqnallara reaksiya verdiyi fikrini zəiflədir. Əksinə, nəticələr onların səhnədəki elementlərin sayını ayırd edə bildiyini göstərir. Bu isə arılarda “kəmiyyətə həssaslıq”ın təsadüfi deyil, real koqnitiv qabiliyyət ola biləcəyini ortaya qoyur.
Araşdırmanın nəticələri təkcə arılarla məhdudlaşmır. Bir milyondan az neyronu olan kiçik bir beynin belə ədədi məlumatı emal edə bilməsi, abstrakt düşüncə üçün tələb olunan mürəkkəblik barədə mövcud təsəvvürləri sual altına alır.
Ənənəvi olaraq sayma və ədədi bacarıqlar daha böyük beyinlərlə – primatlar, quşlar və bəzi dəniz məməliləri ilə əlaqələndirilirdi. İndi isə bu siyahıya arılar da əlavə olunur.
Samir
