"Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakıda İtaliyanın Baş naziri Giorgia Melonini qəbul edib. Bu görüş yalnız iki ölkə arasında diplomatik təmas deyil, eyni zamanda Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni geosiyasi və iqtisadi arxitekturanın mühüm təzahürüdür".
Bunu XQ-yə açıqlamasında Türkiyənin Yunus Əmrə İnstitutunun sabiq Bakı nümayəndəsi Səlçuk Karakılıç deyib.
"Bu səfər Azərbaycan ilə İtaliya arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşdiyini və çoxşaxəli əməkdaşlıq modelinə keçid etdiyini aydın şəkildə ortaya qoyur. 2014 və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq bəyannamələri artıq real nəticələr verən praktik zəminə çevrilib, siyasi münasibətlərin ən yüksək səviyyəyə yüksəlməsi iqtisadi və sektoral sahələrdə güclü qarşılıqlı təsir formalaşdırıb. İtaliyanın Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşına çevrilməsi və ticarət dövriyyəsinin 12 milyard dollara çatması bu münasibətlərin möhkəm iqtisadi dayaqlara söykəndiyini təsdiqləyir.
Enerji sahəsi isə bu tərəfdaşlığın əsas sütununu təşkil edir. Ukrayna müharibəsindən sonra Avropanın enerji təhlükəsizliyini yenidən qurduğu bir dövrdə Azərbaycan etibarlı və sabit təchizatçı kimi ön plana çıxıb.
"Trans-Adriatik” (TAP) boru kəməri vasitəsilə İtaliyaya nəql olunan təbii qaz yalnız iqtisadi resurs deyil, eyni zamanda Avropada sabitliyin və davamlı inkişafın mühüm dayaqlarından birinə çevrilib. Azərbaycanın illik 25 milyard kubmetr qaz ixracının təxminən 9,5 milyard kubmetrinin İtaliyaya yönəldilməsi bu strateji əlaqəni daha da möhkəmləndirir. Bu baxımdan enerji, iki ölkə arasında etimadı gücləndirməklə yanaşı, sülh və sabitliyə xidmət edən geosiyasi alət funksiyasını daşıyır.
İqtisadi əməkdaşlıq yalnız enerji ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun İtaliyaya təxminən 3 milyard dollar həcmində yatırımı qarşılıqlı iqtisadi inteqrasiyanın miqyasını genişləndirir. Eyni zamanda İtaliya şirkətlərinin Azərbaycanda, xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində həyata keçirdiyi layihələr bu əməkdaşlığın yenidənqurma və inkişaf proseslərində də fəal rol oynadığını göstərir. Qarşılıqlı investisiya dinamikası münasibətləri ənənəvi ticarət çərçivəsindən çıxararaq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldir.
Müdafiə, yüksək texnologiyalar və sənaye sahələrində yaranan yeni əməkdaşlıq perspektivləri Azərbaycan-İtaliya münasibətlərinin gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Aviasiya, dəniz təhlükəsizliyi və qabaqcıl texnologiyalar sahəsində qurulacaq tərəfdaşlıqlar hər iki ölkənin sənaye potensialını birləşdirərək yeni nəsil istehsal modellərinin formalaşmasına zəmin yaradacaq. Bu yanaşma münasibətlərin yalnız mövcud resurslara deyil, həm də gələcəyin texnoloji imkanlarına yönəldiyini göstərir"-deyə S.Karakılıç deyib.
S. Karakılıç bildirib ki, təhsil və mədəni diplomatiya da bu strateji tərəfdaşlığın mühüm tərkib hissəsidir: "Bakıda yaradılan İtaliya-Azərbaycan Universiteti iki ölkə arasında uzunmüddətli əlaqələrin qurulmasında xüsusi rol oynayır. Bu ali təhsil ocağında yetişən gənclər yalnız peşəkar mütəxəssis kimi deyil, həm də iki ölkə arasında mədəni və diplomatik körpülər rolunu oynayacaq. Bu baxımdan təhsil sahəsində əməkdaşlıq münasibətlərin davamlılığını təmin edən əsas istiqamətlərdən biridir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi xarici siyasət bu inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Azərbaycan bir tərəfdən Avropa ilə güclü enerji əməkdaşlığı qurur, digər tərəfdən isə regional balansı qoruyan çoxşaxəli və praqmatik diplomatiya yürüdür. Bu yanaşma ölkəni yalnız enerji ixracatçısı deyil, həm də etibarlı tərəfdaş və regional sabitlik amilinə çevirib. İtaliya Baş nazirinin həm Ermənistan, həm də Azərbaycanı əhatə edən səfəri və Bakıya xüsusi önəm verməsi Azərbaycanın bu balanslı siyasətinin beynəlxalq səviyyədə qəbul olunduğunu təsdiqləyir.
Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində nümayiş etdirdiyi müsbət və konstruktiv yanaşma qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq modelini formalaşdırır. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri və iqtisadi inteqrasiya sahələrində oynadığı rol Azərbaycanı Avropa üçün əvəzolunmaz tərəfdaşa çevirir. Bu isə həm iqtisadi, həm də siyasi etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Mədəni diplomatiya baxımından Azərbaycan ilə İtaliya arasında əlaqələr incəsənət, memarlıq, təhsil və akademik əməkdaşlıqlar vasitəsilə daha da dərinləşir. Birgə universitet layihələri, mədəni tədbirlər və qarşılıqlı yaradıcılıq mübadiləsi xalqlar arasında uzunmüddətli bağların yaranmasına şərait yaradır. Bu isə münasibətlərin yalnız dövlətlərarası səviyyədə deyil, cəmiyyətlər arasında da möhkəmlənməsinə imkan verir.
Bu görüşün mümkün nəticələri aydındır: enerji sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi və TAP-ın ötürmə gücünün artırılması sürətlənəcək, müdafiə və yüksək texnologiyalar sahəsində konkret layihələrin həyata keçirilməsi gündəmə gələcək. Eyni zamanda iqtisadi və ticarət əlaqələrinin dərinləşməsi Azərbaycan-İtaliya xəttinin Avropa ilə Asiya arasında strateji körpü rolunu daha da gücləndirəcək.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan regional güc balansını düzgün dəyərləndirən və buna uyğun siyasət quran dövlətə çevrilib. Enerji diplomatiyasını geosiyasi üstünlüyə çevirmək bacarığı ölkəni qlobal sistemdə mühüm aktor mövqeyinə yüksəldib. Çoxşaxəli xarici siyasət sayəsində Azərbaycan həm Şərq, həm də Qərb ilə balanslı münasibətlər qurur. Böhran dövrlərində nümayiş etdirdiyi praqmatik yanaşma ölkənin etibarlılığını daha da möhkəmləndirib. Bütün bu amillər Azərbaycanı yalnız regional deyil, qlobal miqyasda da strateji tərəfdaş səviyyəsinə yüksəldir.
Cənab İlham Əliyev regional nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin inkişafına yönəlmiş strateji kurs həyata keçirir, qonşu ölkələrlə balanslı münasibətlər saxlayaraq sabitlik mühitini qoruyur. İqtisadi inkişafla geosiyasi tarazlığı paralel şəkildə təmin edərək Azərbaycanı Cənubi Qafqazın aparıcı ölkəsinə çevirir".
Söhbəti qələmə aldı:
Kəmalə ABDİNOVA
