Bu günlər Qazaxıstandan yeni sifariş alınıb
Bakı Gəmiqayırma Zavodu dost və qardaş Qazaxıstandan iki gəminin
tikintisi üçün sifariş alıb. Sifariş Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat
Marşrutunun inkişafı məqsədilə "Qazaxıstan Dəmir Yolları" şirkətinin
törəmə müəssisəsi tərəfindən verilib.
"Qazaxıstan Dəmir Yolları"nın məlumatına görə,
"QDY Express Shipping" şirkəti altı universal quru yükdaşıyan
konteyner gəmisinin tikintisinə dair müqavilələr bağlayıb. Dörd gəminin
tikintisi üçün "Æiangsu Haizhongzhou Shipping Industry Co., Ltd."
şirkəti ilə, daha iki gəminin tikintisi üçün isə Bakı Gəmiqayırma Zavodu ilə
müqavilələr imzalanıb.
Bu, hazırda Azərbaycanın ən müasir texnoloji standartlara
cavab verən gəmilər inşa etməyə də geniş imkanları olduğunu göstərir. Bu
imkanlar 2013-cü ildə Bakı Gəmiqayırma Zavodunun istifadəyə verilməsi ilə
yaranıb. Müəssisədə bütün növ gəmilər, o cümlədən yük gəmiləri, tankerlər, hərbi
gəmilər, neft-qaz əməliyyatlarında istifadə edilən gəmilər istehsal oluna bilər.
Bakı Gəmiqayırma Zavodu ölkənin sənaye infrastrukturunda
xüsusi yer tutur. Bu, istehsal gücünə görə nəhəng, təyinatına görə olduqca əhəmiyyətli
müəssisədir. Zavodun təməli 2010-cu ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən
qoyulmuşdur, bir neçə il davam edən tikinti işlərindən sonra dövlət başçısının
iştirakı ilə müəssisənin açılış mərasimi keçirilmişdir.
Zavodun istifadəyə verildiyi ilk illərə qayıdaraq qeyd edək
ki, burada hələ o vaxt Qazaxıstanın bir sıra sifarişləri yerinə yetirilmişdir.
Məsələn, 2019-cu ildə zavodda Qazaxıstandan gətirilmiş üç yarımçıq gəminin müəyyən
hissələrinin tamamlanma işləri aparılmışdır. Qeyd edildiyi kimi, bu müəssisənin
istehsal gücü böyük olduğu üçün burada uzunluğu 250 metr, yükgötürmə qabiliyyəti
70 min tona qədər olan tankerlər belə inşa etmək mümkündür. Bu, Xəzər
regionunda yeganə zavoddur ki, müxtəlif təyinatlı gəmilər inşa edir. Odur ki,
xarici ölkələrdən də sifariş qəbul etməyə hazır olduğunu dəfələrlə bildirib.
2023-cü ildə isə "Bakı Gəmiqayırma Zavodu" MMC,
"Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı" QSC və Niderlandın "Damen
Shipyards Gorinchem B.V." şirkəti arasında üçtərəfli əməkdaşlığa dair
saziş imzalanıb. Bu sənədin icrası ilə Bakı Gəmiqayırma Zavodunda "Damen
Shipyards Gorinchem" şirkəti ilə birgə dibdərinləşdirən gəmi istehsal
olunacaq və bu qurğu Xəzər dənizinin səviyyəsinin aşağı düşməsi nəticəsində
limanlarda yaranan maneələrin aradan qalxması üçün əhəmiyyətli olacaq.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, artıq doqquz ildir Xəzərdə işləyən
"Xankəndi" sualtı tikinti gəmisi də bu zavodda inşa edilib. Dünyada
bu tipdə cəmi 10 gəmi var. Onlardan biri məhz Azərbaycandadır. Bütün bunlara
görə də "Xankəndi"nin istifadəyə verilməsi haqlı olaraq tarixi hadisə
sayılır.
Gəmi "Şahdəniz-2" layihəsinin yerinə yetirilməsinə
səfərbər olunaraq sualtı quraşdırma işlərində istifadə olunur. Bu da öz növbəsində
Azərbaycanın təşəbbüsü və liderliyi ilə həyata keçirilən "Cənub qaz dəhlizi"
layihəsinə mühüm töhfə olmuşdur. Çünki bu dəhlizlə ixracın əsas ehtiyat mənbəyi
məhz "Şahdəniz" yatağıdır.
Bu faktın özü də zavodda ən nadir gəmilərin tikilməsinin
mümkün olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Təsadüfi deyil ki, 2018-ci ilin avqustunda Qazaxıstanın
Aktau şəhərində keçirilən Xəzəryanı ölkələrin dövlət başçılarının V Zirvə
toplantısında Prezident İlham Əliyev demişdir: "2013-cü ildə Azərbaycanda ən
müasir texnoloji standartlara cavab verən gəmiqayırma zavodu istifadəyə
verilmişdir. Bu zavodda bütün növ gəmilər, o cümlədən yük gəmiləri, tankerlər,
hərbi gəmilər, neft-qaz əməliyyatlarında istifadə edilən gəmilər istehsal oluna
bilər. İndiyədək onlarca gəmi tikilərək istifadəyə verilib, 100-ə yaxın gəmi isə
təmir edilib. 2017-ci ildə istifadəyə verilən, 400 milyon ABŞ dollarına yaxın dəyərində
"Xankəndi" gəmisi dünyada ən yüksək beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə
inşa edilmiş bu cür mövcud 10 gəmidən biridir. Hesab edirəm ki, Xəzəryanı ölkələr
bu zavodun imkanlarından istifadə edə bilərlər".
Qaldı ki, zavodun indi Qazaxıstandan aldığı sifarişə, bu, həmin
ölkənin Trans-Xəzər marşrutu üzrə mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə və
marşrutun dayanıqlı dəniz komponentinin formalaşdırılmasına yönəldilən layihəsinin
bir hissəsidir. Belə ki, layihə çərçivəsində "Çay-dəniz" sinfinə aid
olacaq gəmilərin dedveyti (gəminin tam yükqaldırma qabiliyyəti) 9900 tona qədər,
tutumu isə 537 iyirmi fut ekvivalentinə çatacaq. Bu gəmilərin ikisi Bakı Gəmiqayırma
Zavodunda inşa ediləcək.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
