“Ümumdünya Şəhərsalma Forumu – WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan nüfuzunun, yeni geosiyasi çəkisinin və qlobal idarəçilik proseslərində iştirak imkanlarının mühüm göstəricisidir. Forumun Azərbaycanda təşkili təkcə şəhərsalma və urbanizasiya məsələləri ilə məhdudlaşmır. Bu tədbir eyni zamanda Azərbaycanın yumşaq güc, orta güc və geoiqtisadi aktor kimi formalaşmasının mühüm siyasi-strateji mərhələsidir”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Tahir Mirkişili deyib.
Deputat bildirib ki, WUF13 müasir dünyanın əsas çağırışlarının, xüsusən də urbanizasiya, iqlim dəyişikliyi, miqrasiya, post-münaqişə bərpası, yaşıl enerji keçidi, rəqəmsallaşma və sosial inklüzivlik məsələlərinin müzakirə olunduğu ən nüfuzlu qlobal platformalardan biridir: “Belə bir forumun ölkəmizdə keçirilməsi göstərir ki, Azərbaycan artıq yalnız regional dövlət deyil, qlobal proseslərin müzakirə olunduğu platformaya çevrilməkdədir.
Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yeni mərhələsi
WUF13-ün Bakıda təşkili ilk növbədə Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik etimad kapitalının yüksəldiyini göstərir. Son illərdə Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi hüququ qazanması, Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrlik etməsi, Türk Dövlətləri Təşkilatında artan rolu və Orta Dəhliz layihəsində əsas tranzit aktora çevrilməsi ölkənin qlobal siyasi çəkisini artırıb.
Bu baxımdan WUF13 Azərbaycanın beynəlxalq şəhər diplomatiyası mərkəzinə çevrilməsinə; qlobal urbanizasiya siyasətinin formalaşmasında iştirakına; yeni investisiya və tərəfdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə; post-münaqişə bərpa modelinin beynəlxalq auditoriyaya təqdim edilməsinə xidmət edir.
Forum həm də Azərbaycanın yumşaq güc potensialının mühüm nümayişidir. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə artıq dövlətlərin gücü yalnız hərbi və iqtisadi imkanlarla ölçülmür. Şəhər diplomatiyası, yaşıl transformasiya, rəqəmsal idarəetmə və humanitar təşəbbüslər də nüfuz amilinə çevrilib. Azərbaycan məhz bu istiqamətdə yeni siyasi imic formalaşdırır”.
Azərbaycanın yumşaq və orta güc strategiyası
Deputat əlavə edib ki, WUF13 Azərbaycanın “orta güc” strategiyasının mühüm elementlərindən biridir: “Müasir dünyada orta güclər regional sabitlik, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya və çoxtərəfli diplomatiya vasitəsilə təsir imkanlarını artırırlar. Azərbaycan artıq bu statusu praktik şəkildə formalaşdırır.
Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən çoxvektorlu siyasət nəticəsində Azərbaycan Şərqlə Qərb arasında strateji bağlantı; Şimalla Cənub arasında logistika qovşağı; enerji təhlükəsizliyi təminatçısı; rəqəmsal və yaşıl keçidin regional mərkəzi kimi çıxış edir. WUF13 isə bu strategiyanın urbanistik və humanitar ölçüsünü gücləndirir”.
Deputat hesab edir ki, Forum vasitəsilə Azərbaycan “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” modellərini nümayiş etdirir; Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işlərini beynəlxalq auditoriyaya təqdim edir; post-münaqişə şəhərsalma modelini qlobal müzakirəyə çıxarır; yaşıl enerji və rəqəmsal transformasiya sahəsində regional liderliyini möhkəmləndirir:
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun beynəlxalq təqdimatı
"WUF13-ün ən mühüm geosiyasi aspektlərindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən yenidənqurma modelinin dünyaya təqdim edilməsidir.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzur “yaşıl enerji zonası”;
sıfır emissiyalı şəhər modeli; rəqəmsal idarəetmə platforması; ağıllı kənd və ağıllı şəhər konsepsiyalarının tətbiq olunduğu əraziyə çevrilir.
Ağdam, Füzuli, Şuşa, Zəngilan və Laçında həyata keçirilən layihələr müasir urbanizasiya baxımından nümunəvi model hesab olunur. WUF13 bu layihələrin beynəlxalq investorlar, texnologiya şirkətləri və urbanizasiya institutları qarşısında təqdimatı üçün mühüm platformadır. Bu həm də Azərbaycanın post-münaqişə reabilitasiya modelinin legitimləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki forum çərçivəsində böhran sonrası şəhərlərin bərpası; reinteqrasiya siyasəti; yaşayış məskənlərinin yenidən qurulması; sosial adaptasiya məsələləri əsas müzakirə mövzularındandır. Azərbaycan bu istiqamətdə artıq real praktiki model təqdim edən dövlətə çevrilib.
Orta Dəhliz və geoiqtisadi transformasiya
WUF13 Azərbaycanın Orta Dəhliz strategiyası ilə də birbaşa bağlıdır. Müasir geoiqtisadi proseslər fonunda Avropa ilə Asiyanı birləşdirən alternativ nəqliyyat-logistika marşrutlarının əhəmiyyəti kəskin artıb.
Azərbaycan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun əsas mərkəzi; enerji və data tranziti qovşağı; rəqəmsal bağlantı platforması rolunu gücləndirir.
Forum çərçivəsində müzakirə olunacaq rəqəmsallaşma; smart city; yaşıl enerji; dayanıqlı nəqliyyat; dairəvi iqtisadiyyat; data mərkəzləri və süni intellekt texnologiyaları kimi istiqamətlər məhz Azərbaycanın yeni geoiqtisadi kursu ilə uzlaşır”.
O əlavə edib ki, bu gün Bakı təkcə neft-qaz mərkəzi deyil. “Bu eyni zamanda rəqəmsal tranzit platforması; fiber-optik bağlantı habı; yaşıl enerji ixracatçısı; regional innovasiya məkanı olmaq iddiasını gücləndirir. Bu baxımdan WUF13 isə bu transformasiyanın beynəlxalq legitimlik qazanmasına xidmət edir.
Yaşıl enerji və dayanıqlı inkişaf modeli
Forumun əsas istiqamətlərindən biri yaşıl şəhərlər və iqlimə davamlı urbanizasiya modelidir. Bu isə Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası ilə tam uzlaşır. Azərbaycan Xəzər dənizində külək enerjisi; Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaşıl enerji zonası; alternativ enerji layihələri; karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində regional liderlik mövqeyi formalaşdırır.
WUF13-də iqlim və mənzil siyasəti; dayanıqlı urbanizasiya; yaşıl nəqliyyat; ekoloji şəhər idarəçiliyi; tullantıların idarə edilməsindən dairəvi iqtisadiyyata keçid kimi mövzuların müzakirəsi Azərbaycanın COP29 sonrası yaşıl gündəmini də gücləndirir.
Süni intellekt, rəqəmsallaşma və yeni urbanizasiya modeli
Müasir urbanizasiya artıq yalnız tikinti və infrastruktur məsələsi deyil. Yeni şəhərlər süni intellektlə idarə olunan; rəqəmsal xidmətlərə əsaslanan; data mərkəzləri ilə inteqrasiya edilmiş; enerji səmərəli sistemlər üzərində qurulur.
Azərbaycan son illərdə rəqəmsal hökumət; elektron xidmətlər; ağıllı nəqliyyat; rəqəmsal iqtisadiyyat; kibertəhlükəsizlik infrastrukturu istiqamətində ciddi addımlar atıb. WUF13 bu sahədə beynəlxalq texnologiya şirkətləri və investorlara Azərbaycanın regional rəqəmsal hab potensialını təqdim etmək üçün mühüm platformadır.
Prezident İlham Əliyevin sülh və inteqrasiya strategiyası
Forumun geosiyasi əhəmiyyətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən regional sülh və inteqrasiya siyasəti ilə bağlıdır.
Azərbaycan son illərdə Cənubi Qafqazda sabitlik; təhlükəsizlik; iqtisadi inteqrasiya; kommunikasiya xətlərinin açılması; regional əməkdaşlıq modelini təşviq edir.
WUF13 kimi qlobal tədbirin Bakıda keçirilməsi göstərir ki, Azərbaycan artıq münaqişə məkanı deyil; regional təhlükəsizlik təminatçısıdır; beynəlxalq dialoq platformasına çevrilib; qlobal əməkdaşlıq məkanı kimi qəbul olunur.
Forum həm də, şəhər diplomatiyası; humanitar əməkdaşlıq; sosial inklüzivlik; post-münaqişə reinteqrasiyası kimi məsələlər vasitəsilə regional sülh gündəliyini gücləndirir.
Qarşıda duran çağırışlar və strateji hədəflər
WUF13 Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, mühüm çağırışlar da yaradır.
Əsas çağırışlar urbanizasiya prosesinin dayanıqlı idarə olunması; iqlim riskləri; rəqəmsal təhlükəsizlik; yaşıl transformasiyanın maliyyələşdirilməsi; sosial inklüzivlik; post-münaqişə ərazilərində davamlı məskunlaşma modelinin qurulmasıdır. Bütün bunlarla yanaşı, Forum Azərbaycana beynəlxalq investorları cəlb etmək; qlobal şəhər siyasətində söz sahibi olmaq; yeni texnologiyalara çıxış əldə etmək; regional innovasiya mərkəzinə çevrilmək imkanı verir.
Nəticə etibarı ilə WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın yeni geosiyasi mərhələyə daxil olduğunu göstərən mühüm beynəlxalq hadisədir. Bu forum vasitəsilə Azərbaycan yumşaq və orta güc statusunu möhkəmləndirir; qlobal urbanizasiya siyasətində iştirakını artırır; Qarabağın bərpa modelini dünyaya təqdim edir; yaşıl enerji və rəqəmsal transformasiya strategiyasını beynəlxalq gündəmə çıxarır; Orta Dəhliz və regional inteqrasiya siyasətini gücləndirir.
Ən əsası isə WUF13 Bakının artıq yalnız regional paytaxt deyil, qlobal siyasi, iqtisadi və urbanistik dialoqun mühüm mərkəzlərindən birinə çevrildiyini nümayiş etdirir”.
Mürtəza
