...Uşaqlığı və yeniyetməliyi 1960-cı və 1970-ci illərdə baş verən nəsil çətinlikləri hisslər üzərində düşünmədən və müzakirə etmədən səssizcə yaşamağa öyrəşmişdi.
Bu yanaşma uzun müddət norma hesab olunurdu, lakin müasir psixologiya getdikcə daha çox şübhə altına alır.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə emosional sağlamlığa və bir neçə nəslin təcrübələrinə dəyişən münasibətləri təhlil edən “SiliconCanals” nəşri məlumat verir.Məqalənin müəllifi qeyd edir ki, uşaqlıqda ona şikayət etməmək və hisslər haqqında danışmamaq öyrədilib.
...Əgər bir probleminiz varsa, ya onu həll edirsiniz, ya da sadəcə dözürsünüz. Amma mütləq oturub onun sizə necə hiss etdirdiyini müzakirə etmirsiniz
Məqalədə belə deyilir.
...Bu valideynlik tərzi geniş yayılmışdı və valideynlərdən uşaqlara ötürülürdü. Eyni zamanda, psixologiya tarixçisi Keti Feyin izah etdiyi kimi, eyni dövrdə psixologiyanın özü böhran yaşayırdı.
...Ekspert qeyd edir ki, “böhran çoxşaxəli idi, lakin əsas problemlər metodologiya, sosial aktuallıq və nəzəri əsaslardı”. Əslində, uşaqlar həyatla mübarizə aparmağı öyrənərkən, mütəxəssislərin insan psixikasının necə işlədiyinə dair hələ də dəqiq cavabları yox idi.
O dövrün psixoloqları böhran vəziyyətləri anlayışlarını fərqli şəkildə təyin edirdilər. Xüsusilə, mütəxəssis Gerald Kaplan böhranı psixoloji balanssızlığa səbəb olan və ənənəvi vasitələrlə həll edilə bilməyən bir vəziyyət kimi təsvir etmişdir.
Lakin, müəllifin vurğuladığı kimi, o vaxtlar heç kim insanlara yeni alətlər vermədiyi üçün onlar "eyni sınıq alətlərlə daha çox çalışmağa" məcbur idilər.
Psixologiyaya müasir yanaşmalar əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib.
Psixoloq Eşli J. DiMella izah edir ki, keçmişdən bir çox fenomen indi yenidən müəyyən edilib.
...Bu gün psixoloqlar o onilliklərdə baş verənləri "emosional tərk edilmə", "inkişaf travması" və ya heç olmasa "qeyri-sabit tərk edilmə" adlandıra bilərlər.
Eşli deyir bunu...
Eyni zamanda, müəllif vurğulayır: bu, valideynlərin uşaqlarını sevmədikləri demək deyil - onlar sadəcə lazımi biliklərə malik deyildilər.
Elmi tədqiqatlar həmçinin "səssizliyin gücü" haqqında köhnə fikirləri təkzib edir.
...“Psixoterapiya tədqiqatları jurnalı”nda dərc olunmuş bir araşdırmaya görə, əsl emosional dözümlülük hissləri görməzdən gəlməklə deyil, onları emal etməklə qurulur.
...Çətinliklərdən ən yaxşı şəkildə qurtulan insanlar emosiyaları görməzdən gələnlər deyil, nə hiss etdiklərini və nə üçün hiss etdiklərini başa düşənlərdir, - deyə nəşr bildirir.
Eyni zamanda, “dözümlülüyə” öyrəşmiş nəslin də öz gücü var idi - xoşbəxt xatirələrə yapışmaq vərdişi.
...“Şəxsiyyət jurnalı”nda dərc olunmuş bir araşdırmaya görə, müsbət xatirələr insanlara həyatdakı çətin dövrlərin öhdəsindən gəlməyə kömək edir.
Buna görə də bir çox insan xoşbəxt anlar haqqında hekayələri dəstək mənbəyi kimi qiymətləndirirdi. Nəticədə müəllif emosiyalara köhnə yanaşmaların yenidən düşünməyi tələb etdiyi qənaətinə gəlir.
...Problemləri anlamaqdansa, onları yaşamağı öyrəndik. Bizə hisslərin məlumat mənbəyi deyil, zəiflik olduğu öyrədildi, - deyə o qeyd edir.
Eyni zamanda, o deyir ki, bu münasibətləri dəyişdirmək üçün heç vaxt gec deyil.
Əli Babayev
