Son illərdə Azərbaycanda manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi demək olar ki, sabit qalır və bu tendensiya 2026-cı ildə də davam edir. Rəsmi məzənnə uzun müddətdir 1 USD = 1.70 AZN səviyyəsində saxlanılır və bazarda ciddi dəyişiklik müşahidə olunmur.
Azpost.info bildirir ki, bu sabitlik iqtisadçılar tərəfindən “de-fakto sabit məzənnə rejimi” kimi qiymətləndirilir və birbaşa Mərkəzi Bankın valyuta siyasəti, həmçinin ölkənin neft-qaz gəlirləri ilə əlaqələndirilir.
Manat niyə sabitdir?
Rəsmi və beynəlxalq qiymətləndirmələrə görə, manatın sabit qalmasının əsas səbəbləri, Dövlət Neft Fondunun valyuta ehtiyatlarının yüksək olması, neft və qaz ixracından davamlı dollar axını, Mərkəzi Bankın aktiv müdaxilə siyasəti, idxal-ixrac balansının idarə olunmasıdır.
Beynəlxalq qiymətləndirmələrdə də qeyd olunur ki, manat faktiki olaraq dollarla “sabit peg” rejiminə yaxın şəkildə idarə olunur və bu sistem 2017-ci ildən sonra dəyişməyib .
Rəsmi proqnozlar nə göstərir?
Rəsmi maliyyə qurumlarının və beynəlxalq analitiklərin gözləntiləri kifayət qədər oxşardır. Azərbaycan hökuməti 2027–2030-cu illərə qədər məzənnənin 1.70 ətrafında sabit qalacağını proqnozlaşdırır. Maliyyə Nazirliyinin qiymətləndirməsinə görə, 2026-cı ildə də məzənnə dəyişməyəcək. Fitch və digər reytinq agentlikləri sabitliyi ən azı 2026–2028 aralığında gözləyir. Bəzi beynəlxalq modellər isə 2026-cı il üçün kiçik dalğalanma ehtimalı göstərsə də, ümumi orta göstərici yenə 1.70 civarında qalır .
Risklər varmı?
Sabitlik uzunmüddətli olsa da, iqtisadçılar bir neçə potensial riskə diqqət çəkir:
1. Neft qiymətlərinin düşməsi: Azərbaycan iqtisadiyyatının valyuta gəlirləri hələ də neft və qazdan ciddi asılıdır.
2. Qlobal maliyyə şokları: Dolların dünya bazarında güclənməsi inkişaf etməkdə olan ölkələrə təzyiq yarada bilər.
3. Pul kütləsinin artması: İqtisadi genişlənmə və büdcə xərclərinin artması daxili təzyiq yarada bilər.
Analitiklərin ortaq fikri belədir ki, qısa müddətdə (1–2 il) kəskin devalvasiya ehtimalı aşağıdır. Orta müddətdə sabitlik davam edəcək, uzun müddətdə isə iqtisadi diversifikasiya səviyyəsi həlledici olacaq. Bəzi modellər hətta 2030-a qədər sabit məzənnə ssenarisini əsas variant kimi götürür .
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, manatın dollar qarşısında sabitliyi yaxın dövrdə ciddi risk altında deyil. Dövlət siyasəti və valyuta ehtiyatları bu sabitliyi dəstəkləyir. Lakin iqtisadçılar xəbərdarlıq edir ki, uzunmüddətli perspektivdə sabitlik yalnız neft gəlirlərindən asılılıq azaldıqca daha möhkəm olacaq.
