Warren Baffet maliyyə dahisi kimi tanınır, amma onun əsl üstünlüyü heç vaxt yalnız intellektində olmayıb. Onu fərqləndirən əsas cəhət xarakteri və daxili tarazlığı olub. O, Uoll-Stritin səs-küyü əvəzinə Omahada sakit həyatı seçir və bununla göstərir ki, həqiqi xoşbəxtlik hadisələrin mərkəzində olmaqdan, ya da eqonu qidalandırmaqdan keçmir.
Əsas məsələ nəyə məhəl qoymamağı bilməkdir. Onilliklər ərzində yazdığı səhmdar məktubları, verdiyi müsahibələr və illik toplantılardakı çıxışları göstərir ki, emosional və peşəkar azadlığın beş əsas dayağı var. Bunları sərvətindən asılı olmayaraq hər kəs öz həyatında tətbiq edə bilər. Gəlin Baffetin xoşbəxt həyat prinsiplərinə baxaq.
Daxili meyarlarla yaşa“İnsanların necə davrandığı ilə bağlı əsas sual budur: onlar daxili meyarlarla yaşayırlar, yoxsa xarici meyarlarla? Əgər daxili meyarlarla kifayətlənə bilirsinizsə, bu sizə kömək edər”. — Warren Buffett
İnsanların çoxu xarici meyarlarla yaşayır. Uğurlarını başqalarının onlar haqqında nə düşündüyünə, qonşuların fikrinə və ya sosial şəbəkədə nə paylaşdıqlarına görə qiymətləndirirlər. Baffet isə tam əks yanaşmanı müdafiə edir və bütün karyerasını, şəxsi həyatını da məhz daxili standartlar üzərində qurub.
O, reputasiya ilə reallıq arasındakı fərqi göstərmək üçün tez-tez yadda qalan bir düşüncə təcrübəsi irəli sürür: “Dünyanın ən yaxşı sevgilisi olmaq istərdiniz, amma hamı sizin dünyanın ən pis sevgilisi olduğunuzu düşünsün? Yoxsa dünyanın ən pis sevgilisi olmaq istərdiniz, amma hamı sizin ən yaxşı olduğunuzu düşünsün?”
Bu suala səmimi cavabınız sizin daxili, yoxsa xarici meyarlarla yaşadığınızı göstərir. Əgər günün sonunda öz hərəkətlərinizdən razısınızsa və vicdanınız təmizdirsə, kütlənin dəyişkən fikirləri sizin daxili rahatlığınızı pozmamalıdır.
Öz bacarıq dairəni yaxşı tanı“Sizə yalnız öz bacarıq dairəniz daxilindəki şirkətləri qiymətləndirməyi bacarmaq lazımdır. O dairənin böyük olması vacib deyil, amma sərhədlərini bilmək həyati əhəmiyyət daşıyır”. — Warren Buffett
Baffet nə biznes görüşlərində, nə də sosial mühitdə daxil olduğu hər otaqdakı ən ağıllı insan olmağa çalışır. O, yalnız öz işi və şüurlu şəkildə verdiyi investisiya qərarları çərçivəsində ağıllı olmağa önəm verir və bu sahənin sərhədlərini dəqiq müəyyənləşdirir.
O, hər il qarşısına çıxan investisiya imkanlarının böyük əksəriyyətini görməzdən gəlir, çünki onlar onun həqiqətən dərindən başa düşdüyü sahədən kənardadır. Bu prinsip təkcə Uoll-Strit üçün keçərli deyil, gündəlik qərarvermədə də birbaşa işləyir.
Bu ay ortaya çıxan hər trend, hər yeni texnologiya və ya hər xəbər dövrü barədə mütləq fikir bildirmək məcburiyyəti hiss etməyin. Həqiqətən başa düşdüyünüz az sayda mövzuya ciddi diqqət yetirmək, qarşınıza çıxan hər şeyə səthi maraq göstərməkdən qat-qat faydalıdır.
Tənqidə qarşı seçici laqeydlik formalaşdırBaffet dəfələrlə vurğulayıb ki, ciddi uğur qazanmaq üçün emosional intizam xam intellektdən daha vacibdir. “İnvestor üçün ən vacib keyfiyyət intellekt yox, temperamentdir”. — Warren Buffett
Berkshire Hathaway-in ilk onilliklərində maliyyə tənqidçiləri Baffetin üsullarını köhnəlmiş, dar düşüncəli və müasir dövr üçün yararsız adlandırırdılar. 1990-cı illərin sonundakı texnologiya köpüyü zamanı isə tanınmış səslər onun artıq əvvəlki gücündə olmadığını və yeni iqtisadiyyatı anlamadığını deyirdilər.
O isə bu səs-küyə əhəmiyyət vermədi və tarix sonradan onun səbirli yanaşmasının haqlı olduğunu parlaq şəkildə göstərdi. Əgər əsas məntiqiniz sağlamdırsa və rəqəmləriniz doğrudursa, həmin faktlar yalnız ona görə dəyişmir ki, ətrafdakı insanlar sizinlə razılaşmırlar.
Daha möhkəm psixoloji dayanıqlıq yaratmaq üçün alqışa da, qınağa da yox, prosesə fokuslanın. Əgər hesab düz gəlirsə və məntiq gərginlik altında da dağılmırsa, ətraf səs-küy yalnız siz icazə versəniz nəticənizə təsir edə bilər.
“Yox” deməyin gücünü qəbul etBaffet bu intizamı tələbələrlə görüşlərindən birində özünəməxsus sərt dillə belə ifadə edib: “Uğurlu insanlarla həqiqətən çox uğurlu insanlar arasındakı fərq ondan ibarətdir ki, həqiqətən çox uğurlu insanlar demək olar ki, hər şeyə yox deyirlər”. — Warren Buffett
Baffetin uzunillik biznes tərəfdaşı Çarli Manqer onu gündəlik qərarlarında tez-tez “yox maşını” adlandırırdı. Ən cəlbedici görünən imkanlar belə, hətta təsirli insanların təqdim etdiyi variantlar olsa belə, çox vaxt tərəddüdlü “bəlkə” yox, qısa və nəzakətli “yox” cavabı alırdı.
Bu intizam həm onun vaxtını, həm də daxili rahatlığını qoruyurdu. Çünki adi peşəkar həyatın daimi aşınması insanı məhz saysız-hesabsız lazımsız razılıqlarla yorur. Uzun illər ərzində həm xoşbəxt, həm də effektiv qalmaq istəyirsinizsə, qarşınıza çıxan hər maraqlı fürsəti qaçırmaq qorxusuna bu qədər aludə olmamalısınız.
Sosial öhdəliklərə, əlavə layihələrə və sizi həqiqətən ruhlandırmayan peşəkar təkliflərə “yox” dedikcə, “bəli”nizi həqiqətən vacib olan şeylər üçün saxlayırsınız. Yanlış şeyə “bəli” deməyin gizli qiyməti, doğru şey gələndə ona “bəli” deyə bilməməkdir.
Uğuru sərvətlə yox, sevgi ilə ölçBaffet illər boyu saysız-hesabsız auditoriya qarşısında uğurlu həyatın onun üçün nə demək olduğunu eyni cümlə ilə izah edib: “Mənim yaşa çatanda, həyatda uğurunu həqiqətən belə ölçəcəksən: sevməsini istədiyin insanların nə qədəri səni doğrudan da sevir”. — Warren Buffett
Milyardlarına və misilsiz biznes uğurlarına baxmayaraq, Baffetin uğur ölçüsü təəccüblü dərəcədə sadədir. O, biznes məktəbi tələbələri ilə söhbətlərində və jurnalistlərə müsahibələrində bu meyarı dəfələrlə təkrarlayıb.
O deyib ki, elə insanları tanıyır ki, çoxlu pulları var, şərəflərinə tədbirlər keçirilir, amma evdə onları səmimi şəkildə sevən heç kim yoxdur. Onun fikrincə, maliyyə tablosu nə qədər parlaq görünsə də, belə həyat uğursuz həyat sayılır.
Status simvollarına və bir daha heç vaxt görməyəcəyiniz insanların keçici rəğbətinə bu qədər önəm verməyi dayandırın. Sərvət həqiqətən də faydalı bir vasitədir, real qapılar açır. Amma onilliklər ərzində insanın xoşbəxtliyini müəyyən edən yeganə şeyi almağa qadir deyil.
NəticəVecinə almamağın sənəti laqeydlik, kinayə və ya dünyadan uzaqlaşmaq demək deyil. Bu, sadəcə olaraq diqqətinizin, vaxtınızın və məhdud emosional enerjinizin nəyə sərf olunacağına qarşı son dərəcə seçici yanaşmaq deməkdir.
Baffetin Omahada qurduğu sakit həyat, illərlə səs-küyə, tənqidə, status oyunlarına və onun uzunmüddətli məqsədlərinə xidmət etməyən fikirlərə “yox” deməsinin görünən nəticəsidir. Bu yanaşmanı öz həyatınıza tətbiq etmək üçün bank hesabınızda milyardların olmasına ehtiyac yoxdur.
Sadəcə uğuru öz meyarlarınızla müəyyənləşdirməyə hazır olmalısınız və qalan hər şeyi təbii şəkildə kənara qoymalısınız. Həqiqətən vacib olmayan şeylərə əhəmiyyət verməyi dayandırdığınız anda, gerçəkdən vacib olanlara tam diqqət göstərmək üçün nəhayət yer açılır.
