"Yeni alyans həm Yaxın Şərqdə, həm də Cənubi Qafqazda Türkiyənin rolunu gücləndirəcək..."
Türkiyə Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın təhlükəsizlik alyansına qoşulmaq üzrə fəal danışıqlar aparır.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "yenişafak.com" nəşri yazıb.
Nəşr yazır ki, bu təşəbbüs yalnız hərbi blok yaratmaq məqsədi daşımır, əksinə, əsas müsəlman dövlətləri arasında strateji müdafiə əməkdaşlığının yeni formatını qurmaq cəhdidir. Potensial qoşulma regional güc balansını dəyişə, həm Yaxın Şərqdə, həm də Cənubi Qafqazda Türkiyənin rolunu gücləndirə bilər.
Strateji əsaslar və alyansın istiqamətləri
Müzakirə olunan layihə Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında mövcud olan strateji sazişə əsaslanır və qarşılıqlı təhlükəsizlik öhdəliklərini nəzərdə tutur. Pakistan nüvə potensialı və hərbi təcrübəsi ilə, Səudiyyə Ərəbistanı iqtisadi gücü və sünni dünyasındakı siyasi liderliyi ilə, Türkiyə isə güclü ordusu, inkişaf etmiş müdafiə sənayesi və NATO üzvü statusu ilə alyansın mühüm tərəflərini təşkil edir.
Bu səbəbdən ekspertlər tərəfindən layihəyə "müsəlman NATO-su" adı verilsə də, rəsmi termin deyil. Türkiyə üçün bu formatın əhəmiyyəti bir neçə səbəblə izah olunur. İlk növbədə, Ankara son illərdə strateji müstəqillik göstərmək istəyir.
ABŞ və Avropa ölkələri ilə münasibətlərdəki çətinliklər fonunda Türkiyə xarici siyasət və müdafiə dayaqlarını diversifikasiya etmək, bir mərkəzə tam asılı olmaq istəmir. Alyans ona mövqelərini gücləndirməyə və Qərblə əlaqələrini kəsmədən strateji təsirini artırmağa imkan verir.
Regional və Qafqaz təsiri
Yeni alyans Türkiyənin müsəlman dünyasında lider rolunu möhkəmləndirir. Ankara artıq Şərqi Aralıq dənizi, Yaxın Şərqdən Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya qədər strateji oyunçu kimi özünü təqdim edir. Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla hərbi-siyasi yaxınlaşma, birgə təlimlər, texnologiya mübadiləsi və strategiya koordinasiyası Türkiyəyə regional təhlükəsizlik arxitekturasında daha sistemli rol oynamağa imkan verir.
Cənubi Qafqaz xüsusilə diqqət çəkir: burada Rusiya, Türkiyə və İranın maraqları kəsişir, əlavə hərbi-siyasi ölçü isə Ankara üçün, xüsusilə Azərbaycan vasitəsilə postmünaqişə dövrü problemlərinin həlli, nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi və enerji infrastrukturuna təsir baxımından strateji tərəfdaşlıq və təsir alətləri yaradır.
Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının iştirakı bu istiqamətə əlavə geosiyasi çalar verir - birbaşa hərbi iştirakdan çox, siyasi dəstək, hərbi əməkdaşlıq və investisiyalar nəzərdə tutulur.
Risklər və strateji balans
Ancaq Türkiyənin Qafqazdakı mövqeyinin güclənməsi risklər də yaradır. Rusiya və İran regiondakı güc balansındakı dəyişiklikləri diqqətlə izləyir və yeni alyansın yaranması mövcud balans üçün çağırış kimi qəbul oluna bilər. Bu isə nəqliyyat dəhlizləri, hərbi əməkdaşlıq və postsovet ölkələrində təsir uğrunda rəqabəti artırır. Nəticədə, "müsəlman NATO-su" təşəbbüsü tam NATO tipli hərbi blok yaratmaq deyil, əsasən mövcud strateji yaxınlaşmanı institutlaşdırmaq cəhdidir.
Lakin hərbi ekspertlər bildirir ki, layihənin reallaşması yalnız Yaxın Şərqi deyil, Cənubi Qafqazı da əhatə edərək Türkiyənin regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında rolunu gücləndirə bilər. Türkiyə bu kontekstdə özünü müstəqil geosiyasi güc mərkəzi kimi möhkəmləndirir və qərarları qonşu regionlar üçün uzunmüddətli nəticələr doğuracaq.
